Troseddwyr yn dweud fod yn ddrwg ganddyn nhw

Cyfiawnder adferol yn dod â dioddefwyr a throseddwyr at ei gilydd.

Mae troseddwyr yn Nyfed Powys yn cael y cyfle i gwrdd â’u dioddefwyr a gwneud iawn am eu troseddau.

Mae Cwmni Adsefydlu Cymunedol Cymru, sy’n darparu gwasanaethau prawf ar gyfer troseddwyr risg canolig i isel, wedi lansio cynllun drwy’r wlad sy’n galluogi troseddwyr i fod yn atebol am y trallod neu’r niwed y maen nhw wedi’i achosi drwy wynebu eu dioddefwyr.

Wedi’i gomisiynu gan Gomisiynydd Heddlu a Throseddu Dyfed Powys, y mae Cynllun Cyfiawnder Adferol Dyfed Powys yn anelu at ddod â phobl ynghyd sydd wedi cael eu niweidio gan drosedd neu anghydfod â’r rhai sy’n gyfrifol am y niwed mewn amgylchedd rheoledig.  Mae’r cynllun, sy’n cael ei hyrwyddo i gyd-fynd ag Wythnos Cyfiawnder Adferol, yn rhoi cyfle i ddioddefwyr ddweud wrth droseddwyr am wir effaith eu trosedd, cael atebion i’w cwestiynau, a hyd yn oed, derbyn ymddiheuriad.  Yn ogystal, y mae’n dal troseddwyr yn atebol am yr hyn y maen nhw wedi’i wneud, deall y gwir effaith a bod yn gyfrifol.

Ers i’r cynllun ddechrau ym mis Ebrill, bu cyfres o gyfarfodydd positif wyneb yn wyneb rhwng troseddwyr a dioddefwyr yn ardal Sir Gaerfyrddin.  Yn ogystal, y mae cynlluniau am ymyriadau tebyg gyda throseddwyr a dioddefwyr drwy Sir Benfro, Ceredigion a Phowys.

Yn Llanelli, cytunodd un unigolyn a ddioddefodd ladrad i gyfarfod â throseddwraig a oedd wedi dwyn oddi wrthi.  Dywedodd: “Roeddwn i’n mor flin ac mor ofidus oherwydd bod y gemwaith y gwnaethoch ei ddwyn o werth sentimental ac ni allaf fyth eu cael yn ôl.”  O ganlyniad, esboniodd y troseddwr sut yr oedd hi wedi cymryd yr eitemau er mwyn eu gwerthu i dalu am gyffuriau, ond ei bod yn awr yn lân oddi wrth unrhyw gyffuriau ac roedd yn edifar ganddi am yr hyn a wnaeth.

Yn ystod cyfarfod arall, roedd troseddwr yn dymuno dweud bod yn ddrwg ganddo wrth aelod o’i deulu ar ôl cael ei ddedfrydu i orchymyn cymunedol am ymosod a dwyn.

Ar ôl derbyn cwnsela ynglŷn ag alcohol, atgyfeiriwyd ef gan ei swyddog prawf at y Cynllun Cyfiawnder Adferol a chysylltwyd â’r dioddefwr.

Cynhaliwyd sawl cyfarfod yn unigol gyda’r dioddefwr a’r troseddwr ymlaen llaw, er mwyn sicrhau ei bod yn gyfforddus cyn i’r gynhadledd wyneb yn wyneb fynd ei flaen mewn lleoliad niwtral. Yn ystod y cyfarfod, esboniodd y dioddefwr sut yr oedd hi wedi cael ei brifo’n ddrwg.   

Yn ddiweddarach, dywedodd y troseddwr: “Tan y gwnaethom ni gyfarfod, nid oeddwn yn sylweddoli pa mor hunanol yr oeddwn wedi bod, a sut yr oedd hyn wedi effeithio ar fy nheulu. Gallwn ddweud fod yn ddrwg gennyf, ac yn awr, rydw i’n awyddus i weithio er mwyn gwella fy ymddygiad ac ailadeiladu ymddiriedaeth fy nheulu.

Dywedodd Ella Rabaiotti, Pennaeth Uned Gyflawni Leol Dyfed Powys CAC Cymru: “Mae cyfiawnder adferol y ffordd bwerus i gael dioddefwyr i sylweddoli’r effaith y gall eu camau gweithredu ei gael ar eu dioddefwyr.  Mae cael dioddefwyr a’u troseddwyr i gwrdd yn gallu cymryd amser gan fod staff y gwasanaeth prawf yn gorfod cael cytundeb gan y ddwy ochr, ac mae’n rhaid iddyn nhw sicrhau bod y dioddefwr yn teimlo’n ddiogel ac yn gyfforddus bob amser cyn i’r gynhadledd allu mynd ymlaen.

“Pan mae’r cyfarfodydd yn digwydd yn y pen draw, y maen nhw’n eithaf emosiynol ar y ddwy ochr, ond yn ogystal, y maen nhw’n yn cael profiad cadarnhaol.  Ar gyfer dioddefwyr, mae dim ond cael ateb i’w cwestiwn ‘pam?’ neu ymddiheuriad yn golygu y gallan nhw symud ymlaen efo’u bywydau.  I’r troseddwyr, y mae deall sut y maen nhw wedi brifo unigolyn, yn cael effaith bwerus arnyn nhw ac yn eu hatal rhag aildroseddu.”

Drwy gydol Wythnos Cyfiawnder Adferol, bydd staff y gwasanaeth prawf yn Nyfed Powys yn cwrdd â sefydliadau dioddefwyr, partneriaid cyfiawnder a throseddwyr er mwyn codi ymwybyddiaeth o’r cynllun.

Dywedodd Comisiynydd Heddlu a Throseddu Dyfed-Powys, Christopher Salmon: “Rwyf wedi gweld ymarfer adferol ar waith – ac mae’n gweithio. Mae’n dda i’r dioddefwr, i’r troseddwr ac i’r gymuned.

“Rwy’n annog dioddefwyr a throseddwyr i edrych ar unrhyw ateb adferol mewn ffordd gadarnhaol ac optimistaidd.

“Rwyf hefyd yn annog unigolion a grwpiau cymunedol yn ardal Dyfed-Powys i ddod at Gwmni Adsefydlu Cymunedol Cymru gydag unrhyw syniadau sydd ganddyn nhw am sut gallai cynlluniau adferol fel Gwneud Iawn â’r Gymuned weithio yn eu hardal leol”